Zawód geodety jest ściśle normowany przez przepisy państwowe. Zgodnie z ustawą o prawie geodezyjnym i kartograficznym[1], w przypadku budownictwa jego zakres usług obejmuje projektowanie oraz wykonywanie pomiarów szczegółowych sytuacyjnych i wysokościowych, przy realizacji i obsłudze inwestycji, ewidencjonowaniu gruntów oraz sporządzaniu i przetwarzaniu dokumentacji geodezyjnej, w postaci opracowania topografii, obrazów, map. W jaki sposób przebiega praca geodety na budowie?
Obsługa geodezyjna budowy
Właściwie na każdym etapie realizacji danej inwestycji jest potrzebna pomoc geodety. Przed rozpoczęciem prac jego rolą będzie dokonanie dokładnego pomiaru działki, która jest przeznaczona pod zabudowę. W trakcie wytyczania obiektów budowlanych, granic działki, zostają dokładnie wymierzone poszczególne odległości charakterystycznych punktów. Na tworzony plan zostają naniesione wszystkie pomiary stanu uzbrojenia terenu, jego naturalna rzeźba w postaci powierzchni ukształtowanej naturalnie oraz sztucznie. Wyznaczone w ten sposób położenie w formie zbioru punktów względem przyjętego układu współrzędnych nosi miano osnowy geodezyjnej. Sporządzona dokumentacja z pomiarów zazwyczaj jest w formie mapy numerycznej, która będzie uwzględniania w trakcie pracy projektowej architekta. Po przyjęciu sporządzonego planu zagospodarowania działki przez właściwy urząd gminy lub miasta, inwestor może przystąpić do konstrukcji budynku.
Podczas realizacji geodeta kontroluje, czy fizycznie wznoszony budynek spełnia wszystkie normy, sprawdza wytyczone osie konstrukcyjne, nadzoruje przebieg montażu. Prowadzona przez niego inspekcja budowlana zapewnia bezpieczeństwo w przypadku powstania ewentualnego odchylenia w skutek odkształcenia terenu, który może grozić zawaleniem konstrukcji. Sprawdza, czy została zachowana pionowość poszczególnych pomieszczeń oraz czy budynek został ulokowany właściwie na działce. Wykonana inwestycja budowlana, na którą składają się nowe instalacje elektryczne, teleinformatyczne, wodno-kanalizacyjne, przyłącza oraz cała kubatura naziemna, zostaje wprowadzona do państwowej ewidencji uzbrojenia terenu oraz ewidencji gruntów i budynków. Geodeta wówczas aktualizuje tak zwaną mapę zasadniczą, która reguluje podziały administracyjne terenu państwa.
Podczas odbioru zakończonej budowy, zgodnie z obowiązującym prawem budowlanym dokonuje inwentaryzacji powykonawczej. Polega na ponownym zebraniu dokładnych pomiarów, w celu sporządzenia przestrzennego rozmieszczenia wszystkich elementów zagospodarowania zabudowanej działki. Uzyskana w ten sposób dokumentacja zostaje przekazana do właściwego oddziału Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Przeprowadzona inwentaryzacja musi potwierdzać zgodność usytuowania budowli względem sporządzonego projektu. W celu prawidłowo przeprowadzonej geodezyjnej obsługi inwestycji, warto zatrudnić specjalizującą się i posiadającą odpowiednie uprawnienia pracownię geodezyjną. Jeżeli trzeba wyburzyć poprzednio stojący budynek na działce planowanej pod nową inwestycję, również należy pomyśleć o fachowej usłudze geodezyjnej. Rolą geodety jest wówczas naniesienie wszystkich dokonanych po rozbiórce zmian w ukształtowaniu terenu, aktualizacja wymiarów i stanu działki.
Dokumentacja geodezyjna
Oprócz rzeczywistych prac terenowych, zadaniem geodety jest przygotowanie dokumentacji, która będzie sankcjonowana prawnie. Dlatego zawód geodety wymaga posiadania odpowiednich uprawnień, nadawanych przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Każdy zatrudniony specjalista posiada odpowiedni numer, który można samodzielnie zweryfikować w państwowym rejestrze. Sporządzone przez niego pomiary ustalają stan oraz dokładne wymiary każdej działki. Wykonane obliczenia techniczne składają się na prowadzony rejestr ewidencji gruntów, w formie map kastralnych, topograficznych, wykazów własności gruntów. Geodeta ustala i wydziela granice władania poprzez pomiar konturów danego gruntu. W ten sposób prowadzona dokumentacja geodezyjna może posłużyć do wszelkich modyfikacji w zapisach ksiąg wieczystych – wykreślenia bądź dopisania właściciela do dzielonego gruntu, odłączenia i założenia w związku z tym nowej księgi wieczystej. Wszelkie zmiany konfiguracji geodezyjnej działek, dotyczące statusu administracyjno-prawnego nieruchomości, muszą być sporządzone przez uprawnionego do tego geodetę.
Precyzja nowoczesnej mapy
Najnowocześniejsza technologia teleinformatyczna, w szczególności rozwój nawigacji satelitarnej, pozwala na zastosowanie odbiorników GNSS (ang. Global Navigation Satellite Systems) w pracy geodety. Projektowanie wspomagane komputerowo pozwala na uzyskanie niezwykle dokładnych pomiarów, które przekładają się na powstanie szczegółowej mapy numerycznej terenu, przeznaczonego pod budowę czy planu zagospodarowania przestrzennego. Współczesne usługi geodezyjne umożliwiają przełożenie jakiejkolwiek mapy analogowej na obraz cyfrowy, poprzez zeskanowanie, wpasowanie rastrów i wektoryzację, aby stworzyć mapę numeryczną, dostępną do odtworzenia również w programach komercyjnych, obsługujących środowisko CAD. W ten sposób współczesne planowanie budowy w geodezji daje ogromne możliwości.